شاعیر: سەیدی هەورامی کتێب: دیوانی سەیدی هەورامی سەرناو: شەرابوو عەشقو تۆ... لەبارەی شیعر: نووسین: کەماڵ ڕەحمانی شەرابوو عەشقو تۆ ساف‏و زەڵاڵا به لەزەت وەش بنۆشای، توندو تاڵا [١] مەدينەش پەی كەسێ تۆ دڵ نەوازی بەبێ مينەت جه موحتاجی سواڵا [٢] مەبۆ مەستی ئەبەد هەرك س مەنۆشۆش كه ساقی پادشاهی «ذوالجَلال»ا [٣] كەسێوەن ئا كەسه، لێوەن به «ظاهِر» به «باطِن» عاقڵو ساحێب كەماڵا [٤] نه فكرش هەن جەلاو موڵكی، نه ماڵی نهۆ باكش جه فورزەندو عەياڵا [٥] نهۆ «مُعجِب» نهۆ بەندەی ڕيا كار نه مەقسوودش به دونيا گەنج‏و ماڵا [٦] به تاقی ئانه پيرەن گێره دەستش نهۆ پيری ويەردەی ماەو ساڵا [٧] درێغ چی كشت‏و دونيای ئێمه هەرگيز شكارتێو پەی قيامەتمان نەكاڵا [٨] ده ياران وەر بدەيمێ دەس جه دونيای نەبيمێ شاد پەنەش، شاديش بەتاڵا [٩] ئەگەر سەد ساڵ چەنەش مەنمێ به دڵشاد چەنەش تا سەر مەنەيمان پەی مەحاڵا [١٠] هەزار جامێ جه شەربەت ئەر بنۆشمێ جه ئاخر ژارو مەرگيمان قەتاڵا [١١] به ناگاه باخەوان مەبڕۆ به تێغمان نيەن ڕەحمش، جه ياوان‏و جه كاڵا [١٢] وەنەش فەرزەن بشۆ پی كاروانه ئەگەر «بُوجَهل»ەنوو، وەر هۆ «بِلال»ا [١٣] زەڕێومان سەرحيسابەن، خاك وه سەرمان نه پۆشاك‏و نه واردەيما حەڵاڵا [١٤] وەرينان ئەوليای دڵ پاك بێنێ جه دڵ پاكان ويەردەی كارساڵا [١٥] جه ڕۆو مێشەر وەبێ پەروامەشانێ وەلای «جەننەت»، چەنی پەرواز باڵا [١٦] جه «حلّ»و «سُندُس»و «اِستَبرَق»يشان خەڵاتی خاس مەپۆشانێ وه باڵا [١٧] پەی ئێمه موشكيڵەن، بارما گرانا خەتاوو مەعسيەت، زوڵم‏و وەباڵا [١٨] درازو دوور سەفەرمان ها نەوەردا نه تۆشەی ڕا، نه پۆشاك‏و نه پاڵا [١٩] جه پەنجا ئاستان ڕاگير مەنيشان ئەوان چێمه مەپەرسانێ هەواڵا [٢٠] جه هەر ياگێو جوابشا وەش نەدەيمێ «تَوَقُّف»مان هەزارێ پەڕ به ساڵا [٢١] جه ديوان‏و سەبای سا چێش بكەرمێ نەبا دامان به دەستی چەپ قەباڵا [٢٢] كەريما، «غافِر الذَّنب»ا، ڕەئووفا ڕەحيما، بێ شەريكا، بێ زەواڵا [٢٣] به لوتفی تۆ قەوی ئومێدمانەن نەبيمێ قەهرو تۆ، دڵمان زوخاڵا [٢٤] ئومێدمان هەن پەنامان دەی جه دۆزەخ نەك ئێمه حۆرو جەننەتمان خەياڵا [٢٥] ئيلاهی تۆبەی ئيخلاسمان قبوڵ كەی قبوڵ تۆبان جه عوسيان چی بناڵا [٢٦] يەقين «إِنّي لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ» پەرێ بەخشاييمان شاهێد به حاڵا [٢٧] شەفاعەت خوای گوناهكاران «موحەممەد» صلی‌‏اللەعليەو‏سلم كه ساحێب عيززەت‏و جاەو جەلالا [٢٨] مەگەر تۆبی تكا كار «يا مُحَمَّد» صلی‌‏اللەعليەو‏سلم وەگەرنا ڕوستگاريمان مەحاڵا [٢٩] خوداوەندا به فرياو «صەيدی» ياوی جه وەختێونه كه مەنزڵ تيره چاڵا [٣٠] ١. زەڵاڵ: بەشێكه لەو خواردەمەنی‏يه كه بۆ ئادەميزاد پێويسته، لێرەدا مانای «ڕەوانه» له گەڕوودا. واته: شەرابی عەشقی تۆ ساف‏و زەڵاڵه به ئاسانی ئەچێته ناو لەشەوه، به لەزەت‏و تاڵيشه. ٢. واته: تۆ بەبێ منەت ئەو شەرابه ئەدەی به كەسێك كه دڵنەوايی بكەی، وه ئەو كەسەش موحتاجی داوا كردنی نيه، له تۆوه منەتی نيه، چونكه خۆت ئارەزووت كردووه بيدەيتێ. مەبەستی له شەرابی خوايی‏يه، چونكی «صەيدی» لەم هەڵبستەدا لەبەر خۆيەوه لەگەڵ خوادا قسه ئەكات. ٣. واته: مەستی ئەبەدی ئەبێ هەركەس بی‏خواتەوه، چونكه ساقی شەرابەكه خواوەندی گەورەيه. ٤. واته: ئەوەی ئەيخواتەوه به زاهێر شێت‏و سەرخۆش دياره، كەچی له دڵا خاوەن عەقڵو كەماڵه. ٥. واته: نه بيری هەيه بەلای موڵك‏و ماڵەوه، نه باكيشی له ژن‏و منداڵو خێزان هەيه. ٦. واته: بەندەيەك نيه «مُتَكَبِّر»و خۆ به زل زان بێ، بەندەيەكی ڕيا كاريش نيه، مەقسووديش هيچ ماڵو گەنجی دونيا نيه. ٧. واته: به تەنيا هەر ئەوه پيری دەست گيره، دەستی بگره پير تەنيا ئەوه نيه عومری زۆر بێ. ٨. واته: درێغا لەم دونيايەدا ئەرزێكمان بۆ قيامەتمان دانەچاند، شكارتەيەكمان نەكرد بۆ ئەو دونيامان. ٩. واته: ياران با دەس له دونيا بەردەين‏و پێی شاد نەبين، شادی دونيا شاديێكی بەتاڵه. ١٠. چەنەش مەنمێ: تيا بمێنينەوه. مەنەيمان: مانمان. واته: ئەگەر 'سەد' ساڵ به دڵخۆشی لەم دونيايه بژين، مانمان تا سەر مەحاڵه. ١١. واته: 'هەزار' جامی شەربەتی خۆش ئەگەر بنۆشين، له ئاخرا به ژەهری مەرگ ئەمرين. ١٢. مەبڕۆ: ئەبڕێ. ناگا: كوتووپڕ. جه ياوان‏و جه كاڵا: له گەييوو كاڵ مەبەستی پيرو جوانه. واته: «عيزرائيل» گيانمان ئەكێشێ، ناپرسێتەوه له پيرو له جوان. ١٣. واته: فەرزه لەسەری بڕوا بەم كاروانی مردنه، ئەگەر «ئەبوجەهل»ه، ئەگەر «بيلال»ه. (مەبەستی: ئەگەر كافره يا موسوڵمانه مردن له ڕێی هەردوكيانه. ١٤. زەڕێو: تۆزێك. پۆشاك: جل‏و ليباس. واردەيمان: خواردنمان. واته: به قەد زەڕڕەيێك شت بكەين لەسەرمان حيسابی ئەكەن، خاك بەسەرمان نه پۆشاك‏و جلمان وه نه خواردن‏و خواردنەوەمان حەڵاڵه. ١٥. وەرينان: پێشينان. ويەرده: ڕابوردوو. [ماناكەی لەگەڵ شيعری دواييدا دێت]. ١٦. واته: پێشينان وەلی‏و دڵ پاك بوون، به ڕەوشتی باش تەمەنيان برده سەر، له ڕۆژی مەحشەرا بێ پەروا ئەڕۆن بۆ بەهەشت لەگەڵ باڵدارەكانا. بۆ ئێمه ناڕەحەته بارمان گرانه ١٧. واته: له بەهەشتا خەڵاتی جوان لەبەر ئەكەن وەكو: خشڵو سوندوس‏و ئيستەبرەق. ١٨. پەی ئێمه: بۆ ئێمه. [مەعسيەت، «مَعصِيَت»: وشەيەكی عەرەبی‏يه به مانا «كردەوەی ناڕەوا»]. وەباڵ: گوناه. واته: بۆ ئێمه زۆر ناڕەحەته، بارمان قورس‏و گرانه، زوڵم‏و گوناەو تاوانمان زۆره. ١٩. واته: سەفەرێكی دوورو درێژمان وا له ڕێگادا، نه تۆشەمان هەيەو نه جل‏و پۆشاك، نه كەوشمان هەيه بی‏كەينه پێمان له قيامەتا. ٢٠. ئاستان: دەرگاو شوێن. مەنيشان: دانيشتوون. چێمه: له ئێمه. واته: له 'پەنجا' شوێن ڕێمان پێ ئەگرن، له ئێمه سوئال‏و جواب ئەكەن له بابەت كردەوەی دينمانەوه. ٢١. جه هەر ياگێو: له هەر شوێنێ. وەش: باش. نەدەيمێ: نەدەينەوه. واته: له هەر شوێنێ باش جوابيان نەدەينەوه 'هەزار' ساڵی تەواو ڕامان ئەگرن. ٢٢. واته: له ديوانی قيامەتا چی بكەين، ئەگەر نامەی ئەعماڵمان بنێنه دەستی چەپمان، ئەوەی به دەستی چەپ نامەی ئەدرێتێ ئەوه ئەينێرنه «دۆزەخ». (مەبەستی له ئايەتی: «وَ أَمّا مَنْ أُوتِی كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنِی لَمْ أُوتَ كِتابِيَة وَ لَمْ أَدْرِی ما حِسابِيَة» واته: ئەوەی كه نامەی ئەعماڵی ئەدرێته دەستی چەپی ئەڵێ: خۆزگا نامەی كردەوەكانم نەدرايێته دەست، وه نەم زانيايه حيساب‏و كيتابی نامەی ئەعماڵم چۆنه». ٢٣. «كَريم، رَئوف، رَحيم»: ئەمانه بەشێكن له ناوەكانی پەروەردگاری تەنيا. «غافِر الذَّنب»: بەخشێنەری تاوان‏و گوانه. واته: ئەی خوای كەريم له گوانەو تاوان خۆش بوو، ئەی به رەحم‏و دڵسۆز، ئەی ڕەحيم‏و بێ شەريك‏و نەمر، ئەپاڕێمەوه لێت: ٢٤. واته: به لوتفی تۆ هيواو ئومێدمان زۆره، نەبين به ژێر باری قەهرو ڕقی تۆوه، دڵمان بووه به كۆی زوخاڵ. ٢٥. واته: خوايا ئومٌيدمان وايه له ئاگری دۆزەخ بمان پارێزيت، ئێمه مەبەستمان حۆری‏و بەهەشت نيه پێمان بدەی. ٢٦. واته: خوايا تۆبەی ڕاستی‏و ئيخلاسمان قبوڵ كەيت، ئەوانەی كه تۆ لێيان خۆش ئەبيت، ئيتر بەدەس گوناەو تاوانەوه نەناڵێنن، چونكی پاش ئەوه كه خوا لێی خۆش بوو ئيتر بۆچی بناڵێنن. ٢٧. پەرێ: بۆ. بەخشاييمان: لێ خۆش بوونمان. واته: يەقين‏و ڕاست‏و بێ شكه، خۆت فەرمووته: «إِنّي لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ» ئەم ئايەته بۆ لێ خۆش بوونمان شاهيدی حاڵمانه، يانێ تۆ بەزەييت پيامانا دێتەوەو عەفوومان ئەكەی. مانای ئايەتەكه ئەمەيه: «من خۆش ئەبم لەو كەسەی كه تۆبه ئەكاو پەشيمان ئەبێتەوه». ٢٨. شەفاعەت خوای: شەفاعەت كەری. گوناهكاران: تاوانباران. واته: شەفاعەت كەری تاوانباران حەزرەتی «موحەممەد»ه صلی‏اللەعليەو‏سلم پێشەواو پێغەمبەرمانه، كه ئەويش ساحێب عيززەت‏و گەورەيه لەلای يەزدان. ٢٩. واته: مەگەر تۆ بی به تكا كارمان ئەی موحەممەد صلی‏‌اللەعليەو‏سلم، ئەگينا ڕزگاريمان له ڕۆژی قيامەتا مەحاڵه. ٣٠. به فريا: به هاواری. ياوی: بگەيت. جه وەختێونه: له كاتێكا. واته: خوايا بگەی به فريای «صەيدی»يەوه له وەختێكا كه وا له قەبرا، جێگەكەی چاڵو تاريكه.